حوزه کوئست «مرجع پاسخ به سوالات درسی طلاب»

امروز: 1 اسفند 1396
...
نمایش سوال و پاسخ
موضوع: نحو
ترکیب عبارت «لیس احد الا و هو مشتمل على فتنة» چگونه است؟
لیس«فعل ماضی مبنی بر فتح از افعال ناسخ و ناقص» احدٌ «اسم لیس و مرفوع» الا «از ادات حصر می باشد که در استثناء ناقص منفی از عمل ملغی می شود» و «حالیه» هو «مبتدا محلاً مرفوع» مشتملٌ «خبر مرفوع» على فتنة «جارومجرور متعلق به مشتملٌ». جمله: «و هو مشتمل على فتنة» حال برای «أحد» می باشد و محلا منصوب است.
توضیح: هرگاه واو بعد از «إلا» واقع می شود در خصوص جمله بعد از واو دو قول و دو مبنا وجود دارد:
مبنای اول: برخی از نحویون از قبیل اخفش و ابن مالک قائل به این هستند که «واو» داخل بر خبر می شود، آنگاه هرگاه «لیس»  و «کان» منفی باشند جمله بعد از «إلا و ...» خبر برای آنها است. 
مبنای دوم: برخی دیگر از نحویون دخول «واو» بر خبر را مطلقا اجازه نمی دهند، آنگاه مطابق این مبنا جمله بعد از «إلا و ...» خبر نمی باشد بلکه حال برای ما قبل «إلا» است و اگر هم جمله ما قبل «إلا» نیاز به خبر داشته باشد خبر آن محذوف است.
لذا ترکیب عبارت فوق بر مبنای قول دوم که قول مشهور است بیان شده است اما مطابق مبنای اول جمله بعد از «واو» خبر برای «لیس» می باشد و «واو» نیز زائده و برای تاکید می باشد