حوزه کوئست «مرجع پاسخ به سوالات درسی طلاب»

امروز: 31 تیر 1397
...
نمایش سوال و پاسخ
موضوع: کلام
از آیه «انّا نحن نزّلنا الذکر و انّا له لحافظون» استنباط می شود که خداوند تضمین فرموده تا ابد قرآن بدون تحریف باقی بماند. 1- اگر قرآن تحریف شده باشد، ممکن است خود این آیه هم تحریف به زیادت شده باشد؛ یعنی در قرآن نبوده و بعداً به آن اضافه شده باشد. پس این استدلال صحیح نیست. 2- در آیه 105 سوره انبیا، «ذکر» برای تورات هم به کار رفته امّا می دانیم تورات تحریف شده است. پس احتمالاً «حفاظت» معنایی غیر از جلوگیری از تحریف داشته باشد. لطفاً در این باره توضیح بفرمایید. 
حضرت آیت الله مصابح یزدی در کتاب «آموزش عقائد - درس سی و سوم» می فرماید: زیاد نشدن چیزی بر قرآن کریم، مورد اجماع همه مسلمانان بلکه مورد اتّفاق همه آگاهان جهان است و هیچگونه حادثه‌ای که منشأ احتمال افزایش چیزی بر قرآن شود روی نداده، و هیچگونه سندی برای چنین احتمالی، قابل ارائه نیست. در عین حال، می‌توان فرض افزایش را با دلیل عقلی نیز ابطال کرد به این بیان:
اگر فرض شود که مطلب تامّی بر قرآن، افزوده شده معنایش این است که آوردن مثل قرآن، امکان داشته است و چنین فرضی با اعجاز قرآن و عدم توانایی بشر برآوردن مثل آن، سازگار نیست. و اگر فرض شود که تنها یک کلمه یا آیه کوتاهی (مانند «مُدهامَّتانِ»)1افزوده شده لازمه‌اش این است که نظم سخن بهم خورده باشد و از صورت اصلی اعجاز آمیزش خارج شده باشد و در این صورت، قابل تقلید و آوردن مثل آن خواهد بود. زیرا نظم اعجازآمیز عبارات قرآنی، به انتخاب کلمات و حروف نیز بستگی دارد و با دگرگونی آنها از حالت اعجازآمیز، خارج می‌شود.
پس به همان دلیلی که معجزه بودن قرآن کریم، ثابت شد محفوظ بودن آن از اضافات نیز ثابت می‌شود. چنانکه با همین دلیل، کم شدن کلمات یا جملاتی که موجب خروج آیات از حالت اعجاز باشد نفی می‌گردد. و اما عدم حذف یک سوره کامل یا یک مطلب تامّ به گونه‌ای که موجب خارج شدن بقیه آیات از حالت اعجاز نباشد احتیاج به دلیل دیگری دارد.
بزرگان علماء اسلام از شیعه و سنّی، تصریح و تأکید کرده‌اند به اینکه: همانگونه که چیزی بر قرآن کریم، افزوده نشده چیزی هم از آن کم نشده است. و برای این مطلب، دلایل فراوانی آورده اند. ولی متأسفانه در اثر نقل پاره‌ای روایات مجعول در کتب حدیث فریقین، و برداشت نادرست از برخی روایات معتبر بعضی احتمال داده‌اند و یا حتی تأیید کرده‌اند که آیاتی از قرآن کریم، حذف شده است.
اما علاوه بر وجود قرائن قطعی تاریخی بر مصونیّت قرآن کریم از هرگونه تحریفی خواه به زیاد کردن باشد و خواه به حذف کردن و علاوه بر اینکه حذفی که موجب بهم خوردن نظم اعجازآمیز آن باشد بوسیله دلیل اعجاز، نفی می‌شود می‌توان مصونیّت از حدف آیه یا سوره مستقل را از خود قرآن کریم، استفاده کرد.
یعنی بعد از آنکه ثابت شد که همه قرآن موجود، کلام خداست و چیزی بر آن، افزوده نشده، مفاد آیات آن بعنوان محکمترین دلایل نقلی و تعبّدی، حجت می‌شود. و یکی از مطالبی که از آیات کریمه قرآن بدست می‌آید همین است که خدای متعال، مصونیّت این کتاب را از هرگونه تحریفی ضمانت کرده است برخلاف سایر کتب آسمانی که نگهداری آنها بعهده مردم گذاشته شده بود.
این مطلب از آیه 9 از سوره حجر، استفاده می‌شود که می‌فرماید: «إِنّا نَحنُ نَزَّلنَا الذِّکرَ وَ إِنّا لَهُ لَحافِظُونَ».
این آیه شریفه از دو جمله، تشکیل یافته است: در جمله اول «إِنّا نَحنُ نَزَّلنَا الذِّکر» بر این مطلب، تأکید شده که قرآن کریم از طرف خدای متعال، نازل شده و در هنگام نزول، هیچگونه تصرفی در آن، صورت نگرفته است. و در جمله دوم «إِنّا لَهُ لَحافِظُونَ» با استفاده مجدّد از ادوات تأکید و هیئتی که دلالت بر استمرار می‌کند محفوظ بودن همیشگی قرآن از هرگونه تحریفی تضمین شده است.
این آیه هر چند دلالت بر اضافه نشدن چیزی بر قرآن نیز دارد لیکن استدلال به آن برای نفی این قسم از تحریف، نوعی استدلال دوری است زیرا فرض زیاد شدن چیزی بر قرآن، شامل زیاد شدن همین آیه هم می‌شود و ابطال چنین فرضی با خود این آیه، صحیح نیست. از اینروی، ما آن فرض را با استناد به دلیل معجزه بودن قرآن کریم، ابطال کردیم و سپس با استفاده از این آیه شریفه، محفوظ بودن آنرا از حذف آیه یا سوره مستقلّی (به نحوی که موجب بهم خوردن نظم اعجازآمیز آن نشود) را نیز ثابت کردیم. و بدین ترتیب، مصونیّت قرآن کریم از تحریف به زیادی و حذف، با بیانی مرکّب از یک دلیل عقلی و یک دلیل نقلی، ثابت می‌شود.
در پایان لازم است این نکته را خاطر نشان کنیم که منظور از مصونیّت قرآن شریف از تحریف این نیست که هر جا کتابی بنام قرآن یافت شود قرآن کامل و محفوظ از اشتباهات کتابتی یا قرائنی باشد و یا هیچگونه تفسیر غلط و تحریف معنوی درباره آن، امکان نداشته باشد و یا آیات و سوره های آن به ترتیب نزول، تنظیم شده باشد، بلکه منظور این است که قرآن کریم چنان در میان بشر باقی بماند که طالبان حقیقت، امکان دسترسی به همه آیات آن بدان گونه که نازل شده است داشته باشند. بنابراین، ناقص بودن یا غلط داشتن بعضی از نسخه های قرآن، یا اختلاف قرائن ها، یا تنظیم آیات و سوره های آن برخلاف ترتیب نزول، یا وجود تحریفهای معنوی و انواع تفسیر بِرأی، منافاتی با مصونیّت قرآن کریم از تحریف مورد بحث ندارد.