حوزه کوئست «مرجع پاسخ به سوالات درسی طلاب»

امروز: 28 شهریور 1397
...
نمایش سوال و پاسخ
موضوع: نحو
اسماء متوغل در ابهام چه اسم هایی هستند و خصوصیت آنها چیست.
جناب رضی در شرح ایشان بر کتاب کافیه ابن حاجب در خصوص اسماء متوغل در ابهام می فرماید: «و اعلم أن بعض الأسماء قد توغل في التنكير، بحيث لا يتعرف بالإضافة إلى المعرفة إضافة حقيقية، نحو: غيرك، و مثلك، و كل ما هو بمعناها من: نظيرك، و شبهك، و سواك و شبهها، و إنما لم يتعرف»[شرح الرضي على الكافية - رضي الدين الأستراباذي - ج ٢ - الصفحة ٢١٠]
لذا از بیانی که ایشان و سایر ادباء داشته اند، اینطور برداشت می شود که مراد از اسماء متوغل در ابهام، اسمائی هستند که با اضافه شدن، کسب تعریف نمی کنند و دائما نکره باقی می مانند، اسمائی مانند: «مثل، غير، شبه، سوى، دون، بین و ...».
از ویژگی این اسماء این است دائما نکره هستند، با اضافه شدن معرفه نمی شوند، و محلی به «ألـ» هم نمی شوند، لذا اگر چه اضافه شده اند، لکن می توانند صفت برای نکره بیایند، مثلاَ هرگاه گفته می شود: «مررت برجل غیرك»، در این مثال، اگر چه کلمه «غیر»، به ضمیر اضافه شده است، و قاعدتا می بایست معرفه باشد و نباید صفت برای نکره بیاید، اما چون «غیر» از اسماء متوغل در ابهام است، لذا دائما نکره باقی می ماند و هیچگاه کسب تعریف نمی کند، به همین جهت صفت برای نکره واقع شده است.
جناب ابن هشام در کتاب مغنی نیز حداقل در دو جا به این اسماء اشاره می کند بدون اینکه نامی از «اسماء متوغل در ابهام» برده باشد. ایشان در باب اول در بحث «غیر» می گوید: «لا تتعرف «غیر» بالإضافة، لشدة إبهامها»، و همچنین در باب رابع در بحث مسوغات ابتداء به نکره، می گوید: «و المضاف مما لایتعرف بالإضافة»، که مراد ایشان همان اسماء متوغل در ابهام است.