حوزه کوئست «مرجع پاسخ به سوالات درسی طلاب»

امروز: 31 اردیبهشت 1397
...
نمایش سوال و پاسخ
موضوع: فقه
مراد شهید اول از این عبارت: «قضية کل إجارة المنع من نقیضها» در کتاب الإجارة چه می باشد.
جناب شهید اول در کتاب الإجارة، دو مسأله را مطرح می کند:
مساله اول: اگر چنانچه مستأجر به اجیرش بگوید: اگر روز جمعه فلان کالا را برایم ببری، هزار دینار به تو می دهم و اگر روز شنبه ببری، پانصد درهم می دهم، یعنی بنا بر دو فرض، دو اجرت قرار بدهد، آنگاه نظر أقرب آن است که این عقد اجاره صحیح است.
مساله دوم: اگر چنانچه مستأجر به اجیرش بگوید: اگر روز جمعه فلان کالا را برایم ببری، هزار دینار به تو می دهم و اگر روز شنبه ببری، چیزی به تو نمی دهم. در این مساله، مشهور فقهاء قائل به این شده اند که چنین عقد اجاره ای باطل است.
حال جناب مصنف ذیل همین مساله دوم قولی را مطرح می کند که هیچ فقیهی قائل به آن نشده است و این قول صرفا متعلق و مختص به ایشان است و در غیر از کتاب لمعه در کتاب دیگری از مصنفات جناب شهید اول نیز ذکر نشده است. ایشان می فرماید: اقتضای هر عقد اجاره ای، منع از نقیض آن است، یعنی در غیر از مورد اجاره خاص، چیزی به اجیر تعلق نمی گیرد. مثلاً وقتی مستأجر شخصی را اجیر می کند و می گوید: این کالا را فلان روز به فلان جا ببر، مرادش این است که اگر روز دیگر این کالا را جابجا کنی، اجرتی به تو تعلق نمی گیرد و این مقتضای جمیع عقود اجاره است، حالا در ما نحن فیه نیز این چنین است. یعنی هرگاه مستأجر بگوید: اگر این کالا را روز جمعه ببری هزار درهم به تو می دهم و اگر روز شنبه ببری چیزی به تو نمی دهم، در واقع در این مسأله، مستأجر بر اقتضای اجاره، تاکید کرده است و این فرق با صورت اطلاق ندارد.
فروض مساله:
فرض اول: فرض کنید مستأجر این طور بگوید: اگر روز جمعه این کالا را ببری، هزار درهم به تو می دهم. همه اتفاق نظر دارند که این عقد اجاره صحیح است و با اصول و قواعد شرعی اجاره هم تطبیق دارد و احدی آن را باطل نمی داند. در همین فرض اگر چنانچه اجیر، در غیر روز جمعه، کالا را نقل بدهد، چیزی به او تعلق نمی گیرد و این مقتضای هر عقد اجاره ای است.
فرض دوم: فرض کنید مستأجر این طور بگوید: اگر روز جمعه این کالا را ببری، هزار درهم به تو می دهم و اگر روز شنبه ببری، چیزی به تو نمی دهم. این فرض نیز همانند فرض قبل است، با این تفاوت که در خصوص غیر مورد اجاره - روز شنبه - تصریح به عدم پرداخت اجاره شده است، چرا که با عقد اجاره خاص – روز جمعه – مخالفت شده است.