حوزه کوئست «مرجع پاسخ به سوالات درسی طلاب»

امروز: 31 اردیبهشت 1397
...
نمایش سوال و پاسخ
موضوع: کلام
یکی از سوالاتی که در زمینه اختیار انسان مطرح می شود این است که با توجه به قانون علیت، وقوع هیچ چیز بدون علت امکان ندارد. حال وقتی انسان اراده میکند، این اراده نیاز به علت دارد. اگر علت آن را نفس بدانیم، باز این سوال مطرح می شود که به چه علت نفس انسان چنین اراده ای کرد؟ اگر پاسخ بدهیم میل به چیزی باعث شد که نفس چنین اراده ای کند باز می توان پرسید به چه علت نفس انسان به چنین چیزی میل کرد؟ بعضی گفته اند اگر علت اراده را اختیار بدانیم، زنجیره سوالات ختم می شود در حالی که اختیار صرفا قوه ای است که باعث می شود انسان چیزی را اراده کند ولی اینکه علت همان اراده ای که کرده چیست سوال دیگری است که با این پاسخ بدان نخواهیم رسید. به نظر می رسد تنها در صورتی این سوالات پیاپی پایان می پذیرد که بگوییم نفس انسان ذاتا چیزی را اراده می کند که در این صورت دیگر اختیار معنا ندارد. 
انسان به جعل بسیط مختار است یعنی نحوه خلقت انسان اینگونه است که ذاتا مختار است، به عبارت دیگر اختیار اقتضای نحوه خلقت انسان و ذاتی انسان است و لذا علت بردار نیست، چرا که: «ذاتی کلّ شیئ لم یکن معلّلاً» یعنی هر چه ذاتی باشد به علت احتیاج ندارد.